Schrijvers over de Haarlemmermeer

De volgende straten zijn genoemd naar schrijvers die zich in het verleden met name door hun boeken of publicaties met betrekking tot de Haarlemmermeer verdienstelijk hebben gemaakt. De straten liggen allemaal, samen met nog enkele andere straten, in Het Oude Buurtje.

Beekmanstraat (1959)

Dr. Anton Albert Beekman (Amsterdam 1854–Den Haag 1947) was historisch geograaf, leraar aan het gymnasium en officier bij de Genie en als zodanig betrokken bij de Hollandse Waterlinie. Hij ontwierp aardrijkskundige landkaarten voor het onderwijs. Hij heeft diverse publicaties op zijn naam staan, waaronder Polders en droogmakerijen. In 1884 schreef hij Nederland als polderland. De laatstgenoemde was een van zijn bekendste en belangrijkste publicaties; hij werd hiermee de grondlegger van de historische geografie in Nederland.

Boekelstraat (1959)

Pieter Boekel (Zaandam 1832–Abbenes 1899), Haarlemmermeerse geschiedschrijver. Hij was hoofd van de openbare lagere school aan de Aalsmeerderweg in het vroegere Rijk en daarna in Abbenes aan de latere Meester Pieter Boekel school. In 1868 schreef hij het eerste geschiedenisboek over de Haarlemmermeer: Geschiedenis van Haarlemmermeer in schetsen en taferelen. In 1872 volgde Het Haarlemmermeer, wat het was en wat het is, een geschiedenisboekje voor de kinderen. Een paar jaar later schreef hij Herinnering aan de voltooide droogmaking van het Haarlemmermeer op den 1sten Juli, haar 25-jarigen gedenkdag.

Eigenhuisstraat (1959)

Jan Eigenhuis (Aalsmeer 1866–Epe 1944) was schoolhoofd in Den Haag en heeft ook in Aalsmeer gewoond. Bovendien was hij schrijver van streekromans die zich afspeelden in Aalsmeer en Haarlemmermeer, zoals Waterwolf en Vlaspolder. Ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van het bestuur van de Haarlemmermeerpolder schreef hij in 1907 het herdenkingsboek Geschiedenis van de Haarlemmermeerpolder.

Engelmanstraat (1959)

Jan Engelman (1757–1826), was landmeter bij de Waterstaat. In 1819 schreef de Hollandse Maatschappij der Wetenschappen een prijsvraag uit voor een bevredigend plan tot droogmaking van het Haarlemmer Meer. Een van de twee inzendingen was die van Engelman: Verhandeling over de droogmaking van het Haarlemmer Meer en aangelegen Veenplassen. In zijn plan zouden het Lutkemeer alsmede de veenplassen bij Aalsmeer ook drooggemalen worden. Overigens is zijn voorstel niet overgenomen.

De Gelderstraat (1961)

Prof. Jacob de Gelder (Rotterdam 1765–Leiden 1848) was wiskundige en hoogleraar aan de Leidse universiteit. In 1821 schreef hij in opdracht van het Hoogheemraadschap van Rijnland een Memorie op een ontwerp tot drooglegging van het Haarlemmer Meer. Het bevatte overwegingen over het droogmakingsplan van Baron Van Lijnden van Hemmen.

C.J. Kieviethof (1996)

Cornelis Johannes Kieviet (Hoofddorp 1858–Wassenaar 1931) was onderwijzer en schrijver van kinderboeken. Hij is geboren aan de Hoofdweg, tegenover het oude raadhuis. Hij was hulponderwijzer aan de openbare lagere school in Vijfhuizen. Hij heeft ongeveer 50 jeugdboeken op zijn naam staan. In 1891 schreef hij Uit het leven van Dik Trom, het eerste van de in totaal zes boeken over Dik Trom; deze boeken speelden zich allemaal af in Hoofddorp.

Andere prominenten

Naast een aantal invloedrijke schrijvers zijn er ook andere prominenten die straatnamen naar zich vernoemd hebben gekregen. Onder andere de Ramaerstraat, Ter Veenlaan, Nanningastraat en Egginkstraat hebben hun naam hieraan te danken.

Ramaerstraat (1959)

Ir. Johan Christoffel Ramaer (Zutphen 1852–Den Haag 1932) was als ingenieur bij Rijkswaterstaat nauw betrokken bij diverse waterstaatkundige werken. In 1892 schreef hij De omvang van het Haarlemmermeer en de meren waaruit het is ontstaan op verschillende tijden vóór de droogmaking.

Ter Veenlaan (1959)

Prof. Dr. Henri Nicolaas ter Veen (Amsterdam 1883–Amsterdam 1949) was onderwijzer, leraar middelbaar onderwijs en lector in de landbeschrijving. In 1925 promoveerde hij cum laude op het proefschrift De Haarlemmermeer als kolonisatiegebied, proeve ener sociaal-geografische monografie.

Dokter Nanningastraat (1991)

Hendrik Dirk Nanninga (Haarlemmermeer 1898–1980) was van 1927 tot 1958 huisarts in Hoofddorp en sinds 1950 gemeentelijk geneesheer. Hij nam de praktijk over van zijn vader die hier 32 jaar huisarts was geweest (aan de Kruisweg naast Hotel De Beurs). Naast de gezondheidszorg heeft hij zich op diverse andere terreinen verdienstelijk gemaakt voor de inwoners van Hoofddorp. Hij was onder meer medeoprichter van het in 1932 geopende zwembad bij de Geniedijk, het Dokter Nanningabad. In 1965 is hem de erepenning van de gemeente Haarlemmermeer toegekend.

D. Egginkstraat (1952)

Dirk Eggink (Oude Wetering 1832–Hoofddorp 1911) werd in 1855 aangesteld als eerste gemeentesecretaris van Haarlemmermeer. Hij heeft deze functie 54 jaar lang vervuld. Hij is benoemd tot officier in de orde van Oranje-Nassau. Hij liet toentertijd een huis bouwen op de kruising van de Hoofdweg (westzijde) en de Bennebroekerweg. De gemeente huurde een gedeelte van zijn woning en nam dit in gebruik als gemeentehuis. Het buurtje wordt nog altijd Oude Secretarie genoemd.

Burgemeester Jansoniushof

De jongste straatnaam in onze buurt. En niet zomaar vernoemd naar iemand. In een eerdere uitgave van HOB Magazine heb je kunnen lezen dat Jansonius eind 1945 werd benoemd tot burgemeester van Haarlemmermeer. Enkele maanden voor Jansonius in januari 1956 als burgemeester met pensioen ging werd hij geïnstalleerd als kantonrechter-plaatsvervanger te Haarlem. Hij overleed in 1971 op 80-jarige leeftijd.

De logische, verklaarbare namen

Soms zijn straatnamen ‘gewoon’ heel logisch. Bijvoorbeeld omdat ze naar een belangrijk gebouw verwijzen of een bepaalde orientatie bevatten. Ook die hebben we in onze buurt.

Fortweg (1913)

De weg loopt richting het fort aan de Geniedijk. Het fort is een onderdeel van de Stelling van Amsterdam, een cirkelvormige lijn van 36 forten rond Amsterdam. Voor de ontwikkeling van de Haarlemmermeer was ‘Fortweg’ een logische keuze om deze straat zo te noemen. De Ter Veenlaan lag er immers nog niet tussen. Dus vanuit de Fortweg had je vrij zicht op het fort zelf.

Raadhuislaan

Diezelfde logica gaat op voor de Raadhuislaan. Kruisdorp (nu Hoofddorp) is ontstaan op de kruising van de Hoofdvaart en de Kruisweg. Op deze kruising is toen ook het oorspronkelijke raadhuis gebouwd. De laan voor dit indrukwekkende gebouw werd logischerwijs de Raadhuislaan, die parallel aan de Kruisweg loopt.

Kruislaan (1913)

De Kruislaan dankt zijn naam aan de Kruisvaart, die van oost naar west dwars door de polder loopt en die de Hoofdvaart kruist in Kruisdorp.

Hoofdweg (1855)

De Hoofdweg is de langste weg van de Haarlemmermeer met een lengte van maarliefst 20 kilometer. De weg loopt aan zowel de oost als westzijde van de gegraven Hoofdvaart en is hiernaar vernoemd.

Wie dagelijks door onze wijk wandelt of fietst, staat er zelden bij stil: de namen op de blauwe straatnaamborden om ons heen. Toch vertellen die namen vaak een verhaal. Ze verwijzen naar historische personen, oude landschappen, verdwenen boerderijen, ambachten, planten, waterlopen of gebeurtenissen die ooit belangrijk waren voor deze plek. Onze straatnamen zijn als het ware kleine stukjes geschiedenis in het straatbeeld – zichtbaar voor iedereen, maar niet altijd direct herkenbaar.

In dit artikel duiken we in de herkomst van de straatnamen in onze wijk. Waarom heet een straat zoals zij heet? Wie of wat wordt ermee herdacht? En wat zegt dat over het ontstaan van de buurt? Soms blijkt een naam terug te gaan tot ver vóór de bouw van onze woningen. In andere gevallen is bewust gekozen voor een bepaald thema dat past bij de tijd waarin de wijk werd ontwikkeld.

Straatnamen zijn meer dan praktische aanduidingen voor postbezorging of navigatie. Ze geven identiteit aan een buurt. Ze verbinden ons met het verleden en vormen tegelijk een vast onderdeel van ons dagelijks leven. Door de betekenis achter deze namen te kennen, kijken we vaak nét even anders naar onze eigen omgeving.

We nemen u graag mee in de verhalen achter de borden. Misschien ontdekt u wel iets nieuws over uw eigen straat.

Wil je meer weten over de herkomst van straatnamen in Haarlemmermeer? Pieter Bandstra heeft er een volledig boek aan gewijd. In “Straatnamen in de Haarlemmermeer” legt hij per kern van de gemeente uit waar het merendeel van de namen vandaan komt. Pieter was als ambtenaar bij de afdeling Burgerzaken gedurende 25 jaar zeer nauw betrokken bij de vaststelling van de straatnamen. In zijn boek verklaart hij ongeveer 1.500 straatnamen in de Haarlemmermeerse dorpen.

Ter info: alle foto’s bij dit artikel zijn van omstreeks 35 jaar geleden. Ter ere van ons 35-jarig jubileum!